Close
بتاگلوکانها گروهی از پلیساکاریدهای طبیعی هستند که در دیواره سلولی مخمرها، قارچها، برخی باکتریها و غلاتی مانند جو و جو دوسر یافت میشوند. ساختار شیمیایی بتاگلوکان بسته به منبع آن متفاوت است و همین تفاوت ساختاری میتواند بر اثرات زیستی آن تأثیر بگذارد.
در سالهای اخیر، بتاگلوکان به یکی از شناختهشدهترین ترکیبات مورد مطالعه در حوزه سلامت سیستم ایمنی تبدیل شده است.
سیستم ایمنی انسان از دو بخش اصلی تشکیل شده است:
ایمنی ذاتی (Innate Immunity)
ایمنی اکتسابی (Adaptive Immunity)
مطالعات نشان دادهاند که بتاگلوکانها میتوانند با گیرندههای اختصاصی روی سلولهای ایمنی مانند ماکروفاژها، نوتروفیلها و سلولهای دندریتیک تعامل داشته باشند. این تعامل موجب فعال شدن مسیرهای مختلف ایمنی و بهبود پاسخ طبیعی بدن در برابر عوامل بیماریزا میشود.
یکی از مفاهیم جدید در علم ایمنیشناسی، «آموزش ایمنی ذاتی» (Trained Immunity) است.
بر اساس پژوهشهای جدید، برخی ترکیبات طبیعی از جمله بتاگلوکانها میتوانند باعث تغییرات عملکردی در سلولهای ایمنی ذاتی شوند. در نتیجه این سلولها در مواجهههای بعدی با عوامل بیماریزا پاسخ مؤثرتری نشان میدهند. این موضوع یکی از مهمترین مکانیسمهای پیشنهادی برای اثرات ایمنیزای بتاگلوکان محسوب میشود.
مطالعات انسانی متعددی روی بتاگلوکانهای مشتق از مخمر و قارچ انجام شده است. نتایج این مطالعات نشان میدهد مصرف خوراکی برخی انواع بتاگلوکان میتواند بر شاخصهای عملکرد سیستم ایمنی اثر مثبت داشته باشد و در برخی جمعیتها به حمایت از عملکرد طبیعی سیستم ایمنی کمک کند. با این حال شدت اثر به منبع بتاگلوکان، دوز مصرفی و جمعیت مورد مطالعه وابسته است.
بتاگلوکان موجود در قارچها و مخمرها عمدتاً از نوع β-(1,3)/(1,6)-glucan است که بیشتر به دلیل اثرات ایمنیتنظیمی مورد توجه قرار گرفته است.
در مقابل، بتاگلوکان جو و جو دوسر بیشتر به دلیل اثرات متابولیکی مانند کمک به کاهش کلسترول LDL و کنترل پاسخ گلوکز خون شناخته میشود. بنابراین هنگام انتخاب مکملهای حاوی بتاگلوکان، منبع آن اهمیت زیادی دارد.
پژوهشهای جدید نشان میدهند که بتاگلوکان میتواند بر ترکیب میکروبیوتای روده نیز تأثیر بگذارد. از آنجا که بخش قابل توجهی از عملکرد سیستم ایمنی با سلامت روده مرتبط است، این اثر ممکن است یکی از مسیرهای غیرمستقیم حمایت از عملکرد ایمنی باشد.
سازمان ایمنی غذای اروپا (EFSA) پس از بررسی دادههای انسانی و حیوانی، ایمنی برخی انواع بتاگلوکانهای مشتق از مخمر را در شرایط مصرف پیشنهادی تأیید کرده است.
بتاگلوکان یکی از پرمطالعهترین ترکیبات طبیعی در حوزه سلامت سیستم ایمنی است. شواهد علمی نشان میدهد که بتاگلوکانهای مشتق از قارچها و مخمرها میتوانند از طریق تعامل با سلولهای ایمنی و تعدیل پاسخهای ایمنی، به حفظ عملکرد طبیعی سیستم ایمنی کمک کنند. با این حال، اثربخشی نهایی به منبع بتاگلوکان، کیفیت ماده اولیه، دوز مصرفی و شرایط فردی بستگی دارد.
مطالب مرتبط
در نانوحیات سلامت بخوانید
